امروز در ایران و جهان چه گذشت
۲۵ می / ۴ خرداد
نویسنده: ساموئل (پیمان) سلاحی
نویسنده و پژوهشگر حوزه سیاست و تاریخ
ایران
ساخت سلوکیه و پیدایش تیسفون؛ هنر ایرانیان در جذب و همسو کردن فاتحان
۲۵ ماه می سال ۳۱۱ پیش از میلاد، سلوکوس یکم، یکی از ژنرالهای اسکندر مقدونی و جانشین او در متصرفات آسیایی، ساخت شهری را در کنار رود دجله آغاز کرد. این شهر پنج سال بعد کامل شد و «سلوکیه» نام گرفت.
سلوکوس ابتدا دستگاه حکومتی خود را به سلوکیه منتقل کرد، اما چون از ایرانیان بیم داشت، بعدها در نزدیکی مدیترانه نیز شهری به همین نام ساخت و آن را پایتخت اصلی خود قرار داد.
حدود ۱۵۰ سال بعد، مهرداد یکم، شاه اشکانی ایران، در سوی دیگر رود دجله و روبهروی سلوکیه، شهر تیسفون را ساخت و آن را پایتخت ایران قرار داد. تیسفون بعدها به مدت ۷۸۷ سال پایتخت ایران بود.
اردشیر ساسانی که با یادگارهای سلوکیان میانهای نداشت، در کنار سلوکیه شهری تازه به نام «وه اردشیر» ساخت. او سلوکیه را ویران نکرد تا از مصالح آن استفاده کند؛ بلکه معتقد بود مردم وقتی شهر بهتر را ببینند، خود به آنجا میروند. همین اتفاق نیز افتاد.
پس از سقوط امپراتوری ایران، بغداد که در نزدیکی تیسفون و در شمال آن قرار داشت، به دارالخلافه عباسیان تبدیل شد. نام بغداد، ریشهای فارسی دارد و به معنای «بغداد» یا «هدیه خدا» در فارسی میانه دانسته شده است.
ایرانیان در تاریخ خود بارها نشان دادند که اگرچه ممکن است از نظر نظامی شکست بخورند، اما از راه فرهنگ، زبان، مدیریت و نفوذ اجتماعی، فاتحان را در خود جذب و دگرگون میکنند؛ همانگونه که با مقدونیان، عربان، ترکمانان و مغولان چنین کردند.
پیشنهاد کاهش متقابل نیروهای نظامی ایران و روم
در بهار سال ۴۰۰ میلادی، یزدگرد یکم، شاه ساسانی ایران و بنیانگذار شهر یزد، تصمیم گرفت به امپراتوری روم شرقی پیشنهاد کاهش متقابل نیروهای نظامی بدهد. او پس از آنکه مطمئن شد تقسیم امپراتوری روم به دو بخش شرقی و غربی نهایی شده است، پیامی به قسطنطنیه فرستاد.
یزدگرد یکم، که به آرامشطلبی و بردباری شهرت داشت، میخواست دو ابرقدرت زمان از مسابقه تسلیحاتی فاصله بگیرند؛ زیرا نگهداری ارتشهای بزرگ برای هر دو کشور هزینهبر بود.
پیام یزدگرد در تاریخ برابر با یکم ماه می سال ۴۰۰ میلادی به روم شرقی فرستاده شد. آرکادیوس، امپراتور روم شرقی، در ۲۴ ماه می همان سال پاسخ داد. او با احترام، پیشنهاد ایران را نپذیرفت و گفت روم شرقی در منطقه دانوب، یونان و مصر با مشکلات امنیتی روبهروست و نمیتواند نیروهای خود را کاهش دهد.
با وجود این، آرکادیوس قول داد تا زمانی که زنده است، به قلمرو ایران حمله نکند. اعتماد میان دو شاه تا سال ۴۰۸ میلادی، یعنی زمان مرگ آرکادیوس، ادامه داشت.
این اعتماد به اندازهای بود که آرکادیوس، پسر خردسال خود تئودوسیوس را زیر حمایت یزدگرد یکم قرار داد تا به سن رشد برسد؛ اقدامی که در روابط دو امپراتوری بیسابقه بود. صلح ایران و روم شرقی تا پایان عمر یزدگرد در سال ۴۲۰ میلادی ادامه یافت.
درگذشت عبدالرحمن صوفی، اخترشناس بزرگ ایرانی
عبدالرحمن صوفی، اخترشناس ایرانی قرن دهم میلادی، در ۲۵ ماه می سال ۹۸۶ میلادی، در ۸۳ سالگی در شیراز درگذشت. او در ۷ دسامبر ۹۰۳ میلادی در ری به دنیا آمده بود و سالهای زیادی از عمر خود را در اصفهان گذراند.
او در غرب با نام «الصوفی» یا «Azophi» شناخته میشود. عبدالرحمن صوفی در شناخت منظومه شمسی، ستارگان و صورتهای فلکی دستاوردهای مهمی داشت. اثر معروف او «صورالکواکب» نام دارد که در سال ۹۶۴ میلادی نوشته شد. این کتاب شامل شرح و تصویر ستارگان است و تصاویر آن را خود او ترسیم کرده بود.
اهمیت علمی او چنان زیاد است که نامش بر یک فرورفتگی در کره ماه و نیز بر یک سیاره کوچک در منظومه شمسی گذاشته شده است.
توقیف برخی نشریات تهران در خرداد ۱۲۸۹
در چهارم خرداد ۱۲۸۹، دولت وقت ایران چند نشریه مخالف خود را ممنوعالانتشار کرد. این اقدام به دستور رئیسالوزرای وقت انجام شد و مدیران برخی نشریات نیز به دادگاه معرفی شدند.
در آن زمان، احمدشاه قاجار هنوز به سن قانونی نرسیده بود و کشور با نایبالسلطنه اداره میشد. رئیسالوزرا، مدیران نشریات توقیفشده را متهم کرد که دانسته یا ندانسته به سیاست بیگانگان کمک میکنند و با نوشتههای خود، اعتماد مردم به دولت را کاهش میدهند.
دولت آن زمان این نوع فعالیت مطبوعاتی را در حد خیانت به وطن معرفی میکرد. این رخداد نشان میدهد که مسئله آزادی مطبوعات، امنیت ملی و مرز نقد و خیانت، از همان سالهای نخست مشروطه یکی از چالشهای مهم سیاست ایران بوده است.
برکناری شگفتآور سیدضیاء از نخستوزیری
در چهارم خرداد ۱۳۰۰، برابر با ۲۵ می ۱۹۲۱، احمدشاه قاجار پس از مشاجرهای کوتاه با سیدضیاءالدین طباطبایی، نخستوزیر وقت، او را از مقام خود برکنار کرد.
چند روز پیش از آن، گروهی از مردم در میدان بهارستان علیه سیاستهای داخلی دولت سیدضیاء تظاهرات کرده بودند. احمدشاه از این فرصت استفاده کرد و سیدضیاء را به کاخ گلستان فراخواند. او از سیدضیاء خواست کنارهگیری کند، اما سیدضیاء نپذیرفت. مشاجره لفظی کوتاهی میان آن دو رخ داد و شاه همانجا حکم برکناری او را نوشت.
سیدضیاء با حمایت انگلستان و پس از کودتای اسفند ۱۲۹۹ به قدرت رسیده بود. دکتر مصدق همواره او را عامل دولت لندن میدانست. پس از برکناری، دولت تهران ۲۵ هزار تومان هزینه سفر به او داد تا ایران را ترک کند. او سالها در فلسطین، که آن زمان تحت قیمومت انگلستان بود، اقامت داشت.
پس از اشغال ایران در شهریور ۱۳۲۰، سیدضیاء به کشور بازگشت و از یزد به مجلس راه یافت. اعتبارنامه او با وجود مخالفت شدید دکتر مصدق تصویب شد.
دولت ایران و تأمین هزینههای ریالی اشغالگران
در ۲۵ می سال ۱۹۴۲، برابر با ۱۳۲۱ هجری خورشیدی، دولت وقت ایران متعهد شد هزینههای ریالی نیروهای متفقین، یعنی اشغالگران ایران، را تأمین کند و در برابر هر ۱۳ تومان، بعداً یک پوند انگلیسی دریافت کند.
دولت ایران برای تأمین این هزینهها اسکناس چاپ کرد. این کار باعث افزایش شدید نقدینگی، تورم و چند برابر شدن قیمتها شد. این رویداد از نمونههای مهم اثر اشغال خارجی بر اقتصاد داخلی ایران در جنگ جهانی دوم است.
شکایت انگلستان به لاهه و حمایت چرچیل از حمله به آبادان
در سال ۱۳۳۰، برابر با ۱۹۵۱ میلادی، در آستانه اجرای قانون ملی شدن نفت و خلع ید از شرکت نفت انگلستان، دولت بریتانیا علیه ایران به دیوان داوری لاهه شکایت کرد.
انگلستان به ماده ۲۲ قرارداد ۱۹۳۳ استناد کرد؛ قراردادی که میان ایران و شرکت نفت انگلستان بسته شده بود و در صورت اختلاف، مراجعه به داوری را پیشبینی میکرد.
در همان روز، وینستون چرچیل که هنوز دوباره نخستوزیر نشده بود، از دولت حزب کارگر انگلستان انتقاد کرد و گفت این دولت در برابر دکتر مصدق کوتاه آمده است. او آشکارا از حمله نظامی به آبادان حمایت کرد.
اما آمریکا با اقدام نظامی علیه ایران مخالفت کرد و آن را به مصلحت غرب ندانست. شوروی نیز با اشاره به قرارداد ۱۹۲۱ ایران و روسیه هشدار داد اگر نیروی نظامی انگلیس وارد ایران شود، برای دفاع از ایران نیرو خواهد فرستاد.
لغو قرارداد خرید ناوشکن و ناوچه از آمریکا
در ماه می سال ۱۹۷۹، سه ماه پس از پیروزی انقلاب و چند هفته پس از تشکیل سپاه پاسداران، نیروی دریایی آمریکا از کنگره خواست سفارشهای تسلیحاتی ایران را لغو کند.
این سفارشها شامل چهار ناوشکن و چند ناوچه بود. استدلال نیروی دریایی آمریکا این بود که قراردادها با نظام سلطنتی ایران بسته شده بود؛ نظامی که متحد آمریکا به شمار میرفت.
پس از تصویب این پیشنهاد، کشتیهایی که برای ایران ساخته شده بودند به نیروی دریایی آمریکا داده شدند. دو ناوچه که آماده تحویل به ایران بودند نیز تا سالها در پایگاه نیروی دریایی آمریکا در نورفک ویرجینیا نگهداری شدند.
قطعنامه سنای آمریکا درباره اعدامهای فوری پس از انقلاب
در ۱۹ ماه می ۱۹۷۹، برابر با اردیبهشت ۱۳۵۸، سنای آمریکا با تصویب قطعنامهای به اعدامهای فوری برخی مقامها و حامیان نظام سلطنتی ایران در صد روز نخست پس از انقلاب اعتراض کرد.
این قطعنامه همچنین به مصادره اموال، محاکمههای کوتاه و درخواست دادستانی انقلاب برای گزارش سوءاستفادههای مقامهای سابق اشاره داشت. سنای آمریکا از دولت کارتر خواست در صورت ادامه این روند، روابط با تهران را محدود کند.
رابرت برد، رهبر وقت اکثریت سنا، گفت ایران کشوری با تاریخ، فرهنگ و تمدن درخشان است و پس از انقلاب، انتظار چنین رفتارهایی نمیرفت. او تأکید کرد که نفت ارزش نادیده گرفتن حقوق بشر را ندارد.
در واکنش، آیتالله خمینی گفت آمریکا از سر ایران دست برنمیدارد. دولت موقت و شورای انقلاب نیز اعلام کردند لغو قراردادهای ایران و آمریکا را در دستور کار قرار دادهاند. این رخداد از نخستین نشانههای تیرگی روابط ایران و آمریکا بود؛ روندی که با اشغال سفارت آمریکا در تهران شدت گرفت و تا امروز ادامه دارد.
شبی که به هاشمی رفسنجانی تیراندازی شد
چهارم خرداد ۱۳۵۸، حدود سه ماه و نیم پس از پیروزی انقلاب، ساعت هشتونیم شب، آیتالله اکبر هاشمی رفسنجانی در خانه خود در دزاشیب شمیران هدف دو گلوله قرار گرفت.
دو مرد به بهانه رساندن پیام از سوی یک روحانی وارد خانه او شدند و یکی از آنان در اتاق پذیرایی به او شلیک کرد. هاشمی زخمی شد، به بیمارستان تجریش منتقل شد و تحت عمل جراحی قرار گرفت. مهاجمان فرار کردند، اما گروه فرقان بهسرعت متهم به این سوءقصد شد.
هاشمی رفسنجانی بعدها رئیس مجلس، رئیسجمهور، رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام و رئیس مجلس خبرگان رهبری شد. او در ۱۹ دی ۱۳۹۵، برابر با ژانویه ۲۰۱۷، درگذشت.
دو روز پس از این سوءقصد، حفاظت از روحانیون بر عهده دژبانی ارتش قرار گرفت.
واردات سنگ قبر از چین و مسئله اقتصاد وارداتی
در اردیبهشت ۱۳۹۱، محمدرضا باهنر، نایبرئیس وقت مجلس، از واردات بیرویه کالا انتقاد کرد و گفت واردات غیرضروری ضربههای جبرانناپذیری به اقتصاد ایران زده است.
او با کنایه گفت حتی سنگ قبر، با آیات قرآن، از چین وارد میشود. این سخنان آغازگر موجی از انتقادها درباره واردات کالاهای غیرضروری و بیکیفیت از چین شد.
برخی تحلیلگران گفتند چین بیش از آنکه متحد سیاسی قابل اتکا باشد، یک قدرت تجاری است. آمریکا بزرگترین خریدار کالاهای چینی است و چین بخش بزرگی از دلارهای خود را صرف خرید اوراق خزانهداری آمریکا کرده است. بنابراین، پکن معمولاً منافع اقتصادی خود را بر حمایت سیاسی پرهزینه از دیگر کشورها ترجیح میدهد.
از نگاه اقتصادی، واردات بیرویه از چین باعث تضعیف تولید داخلی، گسترش بیکاری، افزایش دلالی و تبدیل اقتصاد از تولیدمحور به مصرفمحور میشود.
قطع متناوب برق و خاموشی در آغاز خرداد ۱۴۰۰
از آغاز خرداد ۱۴۰۰، قطع متناوب برق و خاموشی در ایران به تیتر اصلی بسیاری از روزنامهها تبدیل شد. این بحران نشاندهنده ناترازی تولید و مصرف برق، ضعف سرمایهگذاری در زیرساخت انرژی، فرسودگی شبکه و فشار مصرف بود.
خاموشیهای گسترده، نه فقط زندگی روزمره مردم، بلکه تولید صنعتی، خدمات شهری، آموزش، درمان و اعتماد عمومی به مدیریت زیرساختی کشور را نیز تحت تأثیر قرار داد.
ادیان و روحانیون
پروتستانیسم؛ وقتی پاپ و امپراتور نتوانستند لوتر را شکست دهند
۲۵ می سال ۱۵۲۱، مجمع ورمس در آلمان با صدور حکمی علیه مارتین لوتر، کشیش اصلاحطلب آلمانی و بنیانگذار پروتستانیسم، به کار خود پایان داد.
جلسات این مجمع از ۲۸ ژانویه همان سال آغاز شده بود. هدف آن مقابله با اندیشههای لوتر و تعیین سرنوشت او بود. پاپ لئو دهم پیشتر ۴۱ مورد از ۹۵ ماده اصلاحی لوتر را خلاف اصول کاتولیسیسم دانسته و او را تکفیر کرده بود.
لوتر در جلسات ۱۶ و ۱۸ آوریل مجمع حاضر شد، اما به جای توبه، از دیدگاههای خود دفاع کرد. او به فروش آمرزش، منع ازدواج کشیشان، منع طلاق و بسیاری از قیدهای کلیسایی اعتراض داشت و میگفت این موارد را در انجیل نمیبیند.
مجمع ورمس حکم داد که لوتر باید دستگیر و در دادگاه مذهبی محاکمه شود. اما فردریک، امیر وارتبورگ و حامی لوتر، او را تحت حمایت خود قرار داد. لوتر در همان دوران، انجیل را به زبان آلمانی ترجمه کرد.
گرچه پاپ و امپراتور کوشیدند او را شکست دهند، نتیجه معکوس شد. شمار پیروان لوتر افزایش یافت و پروتستانیسم به یکی از بزرگترین شاخههای مسیحیت تبدیل شد.
در قلمرو اندیشه
رالف والدو امرسون و فلسفه استقلال فردی
رالف والدو امرسون، فیلسوف، نویسنده و شاعر آمریکایی، در ۲۵ می سال ۱۸۰۳ به دنیا آمد.
مهمترین کار فکری او تبیین فلسفه استقلال فردی یا Individualism بود. این دیدگاه بعدها در فرهنگ آمریکا تأثیر عمیقی گذاشت. بر اساس این نگاه، فرد باید تا حد امکان متکی به خود باشد، استقلال فکری و اخلاقی خود را حفظ کند و در زندگی اجتماعی و شخصی، مسئولیت انتخابهای خود را بپذیرد.
امرسون ۷۹ سال زندگی کرد و از چهرههای اثرگذار در شکلگیری روحیه فردگرایی آمریکایی به شمار میرود.
سایر ملل
نبرد دونکرک و فرار بزرگ نیروهای انگلیسی و فرانسوی
نبرد دونکرک در ۲۵ می سال ۱۹۴۰ آغاز شد و تا ۴ ژوئن همان سال ادامه یافت. در این نبرد، نیروهای انگلیسی، فرانسوی و بلژیکی هنگام عقبنشینی در بندر دونکرک فرانسه و ساحلهای اطراف آن به محاصره ارتش آلمان افتادند.
نیروهای آلمانی به فرماندهی ژنرال فون روندشتدت و ژنرال فون کلایست، با پشتیبانی واحدهای زرهی پانزر، این نیروها را محاصره کردند. دستور تخلیه نیروها در ۲۶ می صادر شد و عملیات تخلیه از ۲۷ می آغاز گردید.
در این نبرد، از حدود ۴۰۰ هزار نظامی، نزدیک به ۳۰ هزار نفر کشته و ۳۴ هزار نفر اسیر شدند. ۳۳۸ هزار و ۲۲۶ نفر با استفاده از ۸۶۰ کشتی و قایق از منطقه خارج شدند. انگلیس همچنین ۱۷۷ هواپیما، چندین ناوشکن و صدها قایق و کشتی از دست داد.
چرچیل در پارلمان انگلیس، شکست دونکرک را فاجعه و تخلیه نیروها را معجزه خواند. او تأکید کرد که نباید آرامش ۲۰ ساله پس از جنگ جهانی اول باعث غفلت از آمادگی نظامی میشد.
روز ملی اردن و چگونگی تأسیس این کشور
۲۵ می سال ۱۹۴۶، دو ماه پس از قرارداد لندن، مجلس امارت ماوراء اردن، این سرزمین را کشور هاشمی اردن اعلام کرد و عبدالله بن حسین را به عنوان پادشاه آن شناخت. این روز، روز ملی اردن است.
عبدالله بن حسین، متولد مکه در سال ۱۸۸۲، پیش از پادشاهی، ریاست امارت ماوراء اردن را بر عهده داشت. پدر او شریف حسین، امیر حجاز، در جنگ جهانی اول به انگلیسیها برای شکست عثمانی کمک کرده بود.
سرزمین اردن پیش از سال ۱۹۱۷ بخشی از امپراتوری عثمانی و وابسته به شام بود. انگلستان پس از جنگ جهانی اول، قیمومت این منطقه را به دست گرفت و در سال ۱۹۲۳ ریاست خاندان هاشمی بر آن را به رسمیت شناخت.
اردن زمانی بخشی از قلمرو ایران نیز بود و در دورههای مختلف میان قدرتهای بزرگ منطقهای، از جمله ایران، روم و سپس خلافت اسلامی، دستبهدست شد.
تأسیس سازمان وحدت آفریقا
۲۵ می سال ۱۹۶۳، در نشست آدیسآبابا، سازمان وحدت آفریقا تأسیس شد. هدف آن ایجاد صدای واحد برای آفریقاییان، زدودن آثار استعمار، همکاری اقتصادی، حل اختلافات مرزی، ارتقای آموزش و بهبود سطح زندگی مردم قاره بود.
این سازمان در ۹ جولای ۲۰۰۲ به اتحادیه آفریقا تبدیل شد؛ نهادی مشابه اتحادیه اروپا، اما با وسعت و جمعیت بیشتر. کشورهای عضو اتحادیه آفریقا در مجموع حدود ۲۹ میلیون کیلومتر مربع وسعت و بیش از یک میلیارد نفر جمعیت دارند.
ایجاد اتحادیه آفریقا، این قاره را به بازیگری جدیتر در سیاست جهانی تبدیل کرده است.
تأثیر سرود ملی بر جنگ فالکلند
۲۵ می ۱۹۸۲، در جریان جنگ انگلستان و آرژانتین بر سر جزایر فالکلند، خلبان یک جنگنده آرژانتینی که تحت تأثیر سرودهای میهنی مربوط به سالگرد انقلاب استقلال آرژانتین قرار گرفته بود، ناوشکن موشکانداز انگلیسی «کاونتری» و یک کشتی حملونقل نظامی انگلیس را هدف قرار داد و غرق کرد.
انقلاب استقلال آرژانتین در ۲۵ می ۱۸۱۰ آغاز شده بود. کاونتری همان ناوشکنی بود که در اواخر سال ۱۹۷۹ وارد خلیج فارس شده بود تا در جریان بحران گروگانگیری آمریکا در ایران، به تلاشهای آمریکا کمک کند.
ژیانگ زمین و جهان چندقطبی
در ۲۴ می ۱۹۹۶، ژیانگ زمین، رئیس وقت دولت چین، در سفر به مسکو گفت امروز یک دولت خود را ابرقدرت جهان معرفی میکند و این نگاه به نظم جهانی کمک نخواهد کرد.
او تأکید کرد که چین جهانی چندقطبی میخواهد؛ جهانی که در آن نظم و قانون برقرار باشد.
این سخنان در دورهای بیان شد که چین هنوز با احتیاط بیشتری در سیاست جهانی حرکت میکرد. بعدها با افزایش وابستگی مالی متقابل چین و آمریکا، بهویژه خرید گسترده اوراق خزانهداری آمریکا توسط چین، مواضع پکن در برخی مسائل محتاطانهتر شد.
استونهنج و مقایسه با تمدن ایران
در ۲۵ می ۲۰۰۳، رسانهها به نقل از باستانشناسان انگلیسی نوشتند که در محوطه استونهنج، در جنوب غربی لندن، بقایای شش انسان دیگر شامل چهار بزرگسال و دو کودک پیدا شده است. این بقایا حدود ۲۳ قرن قدمت داشتند.
در کنار آنان ابزارهایی کشف شد که به دوره گذار از ابزار سنگی به عصر برنز مربوط بود. در همین زمان تاریخی، ایرانیان چند قرن پیشتر در اوج تمدن بودند؛ تختجمشید ساخته شده بود، نظام پستی، راههای شاهی، قانون اداری و ساختار امپراتوری منظم وجود داشت.
این مقایسه نشان میدهد که مسئله اصلی در تاریخ ایران، نه ناتوانی تمدنی، بلکه علل عقبماندگی در قرون جدید و معاصر است؛ موضوعی که نیازمند پژوهش جدی تاریخی، سیاسی و اقتصادی است.
دو سانحه مرگبار هوایی در ۲۵ می
۲۵ می ۱۹۷۹، یک هواپیمای مسافربری آمریکایی از نوع دیسی ۱۰ هنگام برخاستن از فرودگاه اوهیر شیکاگو سقوط کرد. در این حادثه، ۲۷۱ سرنشین هواپیما کشته شدند و دو نفر دیگر نیز در محل برخورد لاشه هواپیما جان باختند.
۲۵ می ۲۰۰۲، یک بوئینگ ۷۴۷ شرکت هواپیمایی چین تایوان که عازم هنگکنگ بود، بر فراز تنگه تایوان سقوط کرد و ۲۲۵ سرنشین آن کشته شدند. گفته شد که یکی از موتورها هنگام پرواز دچار آتشسوزی و انفجار شده بود.
ژنرال زینی و ده اشتباه دولت بوش در عراق
ژنرال آنتونی زینی، فرمانده پیشین نیروهای آمریکا در خاورمیانه، در نوشتهای که در ۲۳ می ۲۰۰۴ در روزنامههای آمریکا منتشر شد، به ده اشتباه دولت جورج بوش درباره عراق اشاره کرد.
او گفت سیاست فشار و محاصره عراق در حال نتیجه دادن بود، اما آمریکا بیدلیل به جنگ رفت. زینی معتقد بود بهانههایی مانند وجود سلاح کشتار جمعی و ارتباط عراق با القاعده نادرست بودند و برای جلب حمایت افکار عمومی ساخته شدند.
او همچنین حمله بدون مجوز شورای امنیت، اعتماد به تبعیدیهای عراقی، نداشتن برنامه روشن پس از اشغال، اعزام نیروی ناکافی، تشکیل شورای حکومتی نامناسب و بدرفتاری با زندانیان را از اشتباههای اصلی آمریکا دانست.
او تأکید کرد که فناوری پیشرفته نظامی در برابر جنگ شهری، عملیات نامنظم و انفجارهای انتحاری کافی نیست.
برخی دیگر از رویدادهای ۲۵ می
- ۱۸۱۲: زمینلرزهای شدید کاراکاس، پایتخت ونزوئلا، را ویران کرد و هزاران نفر کشته شدند.
- ۱۸۶۵: انفجار یک انبار مهمات در شهر موبیل ایالت آلابامای آمریکا بیش از ۳۰۰ نفر را کشت.
- ۱۸۶۸: دولت آمریکا آخرین دوشنبه ماه می هر سال را روز یادبود نظامیان کشتهشده در جنگها تعیین کرد.
- ۱۸۷۵: گریس لاکهارت، بانوی کانادایی، نخستین زنی شد که در امپراتوری بریتانیا مدرک لیسانس دانشگاهی گرفت.
- ۱۸۹۲: یوسیپ بروز تیتو، بنیانگذار یوگوسلاوی، در روستای کومرووچ در کرواسی به دنیا آمد.
- ۱۹۱۴: مجلس نمایندگان انگلستان استقلال ایرلند در امور داخلی، معروف به Home Rule، را تصویب کرد.
- ۱۹۴۹: نیروهای مائو شهر شانگهای چین را تصرف کردند.
- ۱۹۵۲: دکتر محمد مصدق گفت جهانِ دارای سازمان ملل، نیاز به قطب و ابرقدرت ندارد و همه ملتها باید حقوق برابر داشته باشند. او با حق وتو در شورای امنیت نیز مخالفت کرد.
- ۱۹۵۳: آمریکا در صحرای نوادا گلوله اتمی توپ را آزمایش کرد.
- ۱۹۶۹: در سودان کودتای نظامی رخ داد و جعفر نمیری به قدرت رسید.
- ۱۹۷۳: فرمانده و کارکنان یک ناوشکن یونانی علیه حکومت نظامیان یونان شورش کردند و به ایتالیا پناه بردند.
- ۱۹۸۱: شش کشور عربی حاشیه خلیج فارس، شورای همکاری خلیج فارس، GCC، را در ریاض تشکیل دادند.
- ۱۹۸۵: توفان دریایی در بنگلادش ۱۱ هزار نفر را کشت.
- ۱۹۹۷: در سیرالئون کودتای نظامی رخ داد و نظامیان با شعار عدالت و مبارزه با ناکارآمدی قدرت را گرفتند.
- ۲۰۰۹: کره شمالی دومین آزمایش اتمی زیرزمینی خود را انجام داد و همزمان چند موشک آزمایش کرد.
۱۰ پرسش و پاسخ از متن
۱. سلوکیه چه زمانی ساخته شد؟
ساخت سلوکیه در کنار دجله در ۲۵ ماه می سال ۳۱۱ پیش از میلاد آغاز شد.
۲. تیسفون چه مدت پایتخت ایران بود؟
تیسفون به مدت ۷۸۷ سال پایتخت ایران بود.
۳. یزدگرد یکم در سال ۴۰۰ میلادی چه پیشنهادی به روم داد؟
او پیشنهاد کاهش متقابل نیروهای نظامی ایران و روم را مطرح کرد.
۴. عبدالرحمن صوفی چه جایگاهی در علم دارد؟
او از بزرگترین اخترشناسان ایرانی بود و نامش بر یک فرورفتگی ماه و یک سیاره کوچک گذاشته شده است.
۵. چرا برکناری سیدضیاء شگفتآور بود؟
زیرا او با حمایت انگلستان و کودتای اسفند ۱۲۹۹ به قدرت رسیده بود، اما احمدشاه در مشاجرهای کوتاه او را کنار گذاشت.
۶. دولت ایران در سال ۱۳۲۱ چه تعهدی به اشغالگران داد؟
متعهد شد هزینههای ریالی متفقین در ایران را تأمین کند و در برابر هر ۱۳ تومان، بعدها یک پوند انگلیسی دریافت کند.
۷. چرا چرچیل از دولت حزب کارگر انگلستان انتقاد کرد؟
زیرا معتقد بود دولت انگلستان در برابر مصدق کوتاه آمده و باید برای تصرف آبادان اقدام نظامی کند.
۸. سوءقصد به هاشمی رفسنجانی چه زمانی رخ داد؟
چهارم خرداد ۱۳۵۸، در منزل او در دزاشیب، هدف دو گلوله قرار گرفت و زخمی شد.
۹. مجمع ورمس چه حکمی درباره مارتین لوتر صادر کرد؟
حکم داد که لوتر باید دستگیر و به اتهام ارتداد محاکمه شود، اما این حکم عملاً نتوانست مانع گسترش پروتستانیسم شود.
۱۰. نبرد دونکرک چه اهمیتی داشت؟
این نبرد شکست بزرگی برای انگلیس و فرانسه بود، اما تخلیه بیش از ۳۳۸ هزار نظامی از منطقه، به عنوان یک عملیات نجات بزرگ شناخته شد.
