ایران
استقرار پرتغالیها در هرمز
در سال ۱۵۱۵ میلادی، پرتغالیها در جزیره ایرانی هرمز مستقر شدند. این رویداد آغاز دورهای تازه در خلیج فارس بود؛ دورهای که با ورود قدرتهای اروپایی، استعمار، سلطه دریایی و مداخله غرب در خاورمیانه آغاز شد. ضعف نیروی دریایی ایران صفوی و نبود کشتیهای توپدار، راه را برای نفوذ پرتغال و سپس انگلستان باز کرد.
جنگ مطبوعاتی تهران با نیویورک تایمز
در سال ۱۹۵۲، روزنامههای تهران به مقاله نیویورک تایمز درباره ملیشدن نفت ایران واکنش تند نشان دادند. نیویورک تایمز نوشته بود ملیشدن نفت تصمیمی اشتباه بود و ایران بدون کارشناسان خارجی و بازار غرب دچار مشکل خواهد شد. مطبوعات تهران این موضع را حملهای به استقلال ایران دانستند.
اندیشه و سیاست
زادروز ماکیاولی
سوم می زادروز نیکولو ماکیاولی است؛ اندیشمندی که سیاست را از اخلاق جدا کرد و در کتاب «شهریار» نوشت که حاکم برای حفظ قدرت، گاه از فریب، خشونت و تدبیر سخت استفاده میکند. با این حال هشدار داد که ترس مردم از حکومت با نفرت عمومی تفاوت دارد؛ نفرت، آغاز سقوط حکومت است.
دانش و پزشکی
آغاز دوران جراحی قلب باز
در سال ۱۹۵۳، دکتر جان گیبون دستگاه قلب و ریه مصنوعی را در عمل جراحی قلب باز به کار برد. این دستگاه هنگام جراحی، کار پمپاژ خون و اکسیژنرسانی را انجام میداد و راه را برای پیشرفت بزرگ در جراحی قلب باز کرد.
رسانه و آزادی مطبوعات
روز جهانی آزادی مطبوعات
سوم می از سوی سازمان ملل به عنوان روز جهانی آزادی مطبوعات شناخته میشود. این روز یادآور اصل ۱۹ اعلامیه جهانی حقوق بشر است: حق آزادی اندیشه، بیان، جستوجو و انتشار اطلاعات بدون دخالت حکومتها. آزادی مطبوعات فقط نبود سانسور نیست؛ بلکه حق انتشار، حق پرسش، حق افشاگری و استقلال رسانه از دولت نیز هست.
روزنامهنگاری تحقیقی و فقرشناسی
جیکوب آگوست ریس، روزنامهنگار دانمارکیـآمریکایی، با ترکیب عکس و گزارش، فقر شهری نیویورک را افشا کرد. او باور داشت انسانها «ذاتاً فقیر» نمیشوند، بلکه ساختارهای اجتماعی و اقتصادی آنها را به فقر میکشانند.
سایر ملل
قانون اساسی ژاپن
در سال ۱۹۴۷، قانون اساسی جدید ژاپن اجرا شد. طبق اصل نهم آن، ژاپن از حق جنگافروزی و لشکرکشی محروم شد و ارتش آن تنها برای دفاع از کشور تعریف شد.
نخستین پرواز مسافربری با جت
در سال ۱۹۵۲، هواپیمای جت مسافربری «کومت ۱» نخستین پرواز تجاری خود را از لندن به ژوهانسبورگ انجام داد و فصل تازهای در حملونقل هوایی آغاز شد.
برلوسکونی و بحران دموکراسی نمایشی
در سال ۲۰۰۶، سیلویو برلوسکونی پس از شکست سیاسی از نخستوزیری ایتالیا کنار رفت. بازگشتهای مکرر او به قدرت، نمونهای از ضعف دموکراسیهای رسانهمحور و پوپولیستی دانسته شد.
پیام جمعبندی
۳ می نشان میدهد که تاریخ فقط مجموعهای از رویدادها نیست؛ بلکه زنجیرهای از تصمیمها، خطاها و فرصتهای از دسترفته است. از سقوط هرمز به دست پرتغالیها تا روز جهانی آزادی مطبوعات، یک پیام ثابت دیده میشود: ملتی که رسانه آزاد، قدرت دفاعی و حافظه تاریخی نداشته باشد، در برابر سلطه خارجی و فساد داخلی آسیبپذیر میشود.
گردآوری و تنظیم: ساموئل (پیمان) سلاحی
