امروز در ایران و جهان چه گذشت 21 اوریل
مهمترین رویدادهای ایران و جهان در طول تاریخ در این روز
ایران
کوروش بزرگ و اولویت آموزش در پاسارگاد
۲۱ آوریل ۱۷۸۲، فردریک فروبل، آموزشگر آلمانی و بنیانگذار کودکستانهای نوین، به دنیا آمد.
او در آثار خود نوشت که ایرانیان باستان از نخستین ملتهایی بودند که برای کودکان و نوجوانان نظام آموزشی داشتند. در ایران باستان، آموزش تنها انتقال دانش نبود، بلکه پرورش اخلاق، راستگویی، نیکرفتاری، احترام به سالخوردگان، دفاع از وطن، سواری، تیراندازی، شنا و کوهنوردی نیز اهمیت داشت.
به نوشته فروبل، کوروش بزرگ پیش از ساخت تالار پذیرایی در پاسارگاد، بر ساخت کودکستان و دبستان تأکید داشت. این نگاه نشان میدهد که در اندیشه ایران باستان، پرورش نسل آینده بخشی از دولتسازی و تمدنسازی بود.
ربوده شدن سرتیپ افشارتوس
۱ اردیبهشت ۱۳۳۲ اعلام شد که سرتیپ محمود افشارتوس، رئیس شهربانی دولت دکتر محمد مصدق، ربوده شده است.
افشارتوس چند ماه پیش از آن، به ریاست شهربانی منصوب شده بود. ربوده شدن او در فضای پرتنش سیاسی پیش از کودتای ۲۸ مرداد رخ داد.
چند روز بعد، جسد او در غار تلو در ارتفاعات لشکرک پیدا شد. دولت وقت، شماری از ژنرالهای بازنشسته و مخالفان سیاسی مصدق را مظنون دانست.
پرونده این قتل پس از کودتای ۲۸ مرداد بسته شد و برای متهمان قرار منع تعقیب صادر گردید.
اقتصاد
درگذشت جان مینارد کینز؛ پدر اقتصاد کلان
۲۱ آوریل ۱۹۴۶، جان مینارد کینز، اقتصاددان بزرگ بریتانیایی، درگذشت.
کینز از پایهگذاران اقتصاد کلان بود. او معتقد بود دولت در شرایط رکود اقتصادی باید برای ایجاد اشتغال و جلوگیری از فروپاشی بازار، مداخله کند.
کتاب مشهور او، «نظریه عمومی اشتغال، بهره و پول»، یکی از مهمترین آثار اقتصادی قرن بیستم است.
دیدگاههای کینز بعدها بر سیاستهای اقتصادی بسیاری از کشورها و همچنین شکلگیری نهادهایی مانند صندوق بینالمللی پول اثر گذاشت.
ادبیات
درگذشت علامه محمد اقبال
۲۱ آوریل ۱۹۳۸، علامه محمد اقبال، فیلسوف، شاعر و سیاستمدار مسلمان شبهقاره هند، درگذشت.
او در ایران، افغانستان و تاجیکستان بیشتر با نام اقبال لاهوری شناخته میشود.
اقبال از چهرههای فکری مهم در شکلگیری پاکستان بود. بخش بزرگی از آثار او به زبان فارسی نوشته شده است؛ از جمله «اسرار خودی»، «رموز بیخودی» و «پیام شرق».
او از اندیشه مولوی، جامی، نیچه و گوته تأثیر پذیرفت و تلاش کرد مفهوم «انسان کامل» را در چارچوبی فلسفی و فرهنگی توضیح دهد.
سالمرگ مارک توین
۲۱ آوریل ۱۹۱۰، مارک توین، نویسنده و طنزپرداز بزرگ آمریکایی، درگذشت.
نام اصلی او ساموئل لانگهورن کلمنس بود. آثار او سرشار از طنز، نقد اجتماعی و نگاه انسانی به جامعه آمریکا است.
مارک توین از مهمترین نویسندگان قرن نوزدهم آمریکا به شمار میرود و بسیاری از جملههای او به ضربالمثل تبدیل شدهاند.
تاریخنگاری و رسانه
دیوید مککالو؛ تاریخنگار نگران فساد قدرت
در آوریل ۲۰۰۸، دولت آمریکا تمبری با تصویر دیوید مککالو، تاریخنگار برجسته آمریکایی، منتشر کرد.
مککالو معتقد بود تاریخنگاری فقط ثبت رویدادها نیست؛ بلکه باید ریشه تصمیمها، نقش اطرافیان قدرت، فساد اداری و پیامدهای رفتار مدیران را بررسی کند.
او بارها هشدار داد که سوءاستفاده از قدرت، یکی از خطرناکترین شکلهای فساد در جوامع انسانی است.
رابرت گرین و روزنامهنگاری تحقیقی
رابرت گرین، روزنامهنگار تحقیقی آمریکایی، از چهرههای برجسته ژورنالیسم تحقیقی بود.
او باور داشت مردم از روزنامهنگار انتظار دارند ریشه فساد، پیوند قدرت و جرم، و پشتپرده بحرانها را آشکار کند.
از نگاه او، در عصر اینترنت، خبر خام به سرعت منتشر میشود؛ بنابراین ارزش اصلی روزنامهنگاری در تحقیق، تحلیل و کشف حقیقت است.
مخاطب قرن ۲۱ از رسانه چه میخواهد؟
در دهه نخست قرن ۲۱، ناشران رسانهای به این نتیجه رسیدند که مخاطب جدید فقط دنبال خبر نیست.
او میخواهد بداند چگونه از پسانداز خود محافظت کند، چه زمانی خانه یا سهام بخرد، کدام کالا قابل اعتماد است و کدام تصمیم اقتصادی به زیان او تمام میشود.
این تغییر نشان داد که رسانه مدرن باید علاوه بر خبر، راهنمای عملی زندگی اجتماعی و اقتصادی نیز باشد.
جهان
زادروز شهر رم
۲۱ آوریل، طبق روایتهای تاریخی و افسانهای، سالروز بنیانگذاری شهر رم در سال ۷۵۳ پیش از میلاد است.
روایتها میگویند رم توسط دو برادر دوقلو، رموس و رمولوس، ساخته شد. بعدها رم به یکی از مهمترین مراکز قدرت، قانون، سیاست و تمدن در جهان باستان تبدیل شد.
شکلگیری سنا و نهادهای سیاسی در رم، پایهای برای بسیاری از مفاهیم بعدی در تاریخ حکومتداری شد.
روز ملی برزیل و اعدام تیرادنتس
۲۱ آوریل ۱۷۹۲، تیرادنتس، قهرمان ملی برزیل، به دست استعمار پرتغال اعدام شد.
او علیه سلطه پرتغال بر برزیل قیام کرده بود. پس از دستگیری، بدن او را قطعهقطعه کردند تا مردم از فکر انقلاب و استقلال بترسند.
با این حال، تیرادنتس بعدها به نماد مقاومت ملی برزیل تبدیل شد.
شکست مکزیک از جمهوری تکزاس
۲۱ آوریل ۱۸۳۶، نیروهای جمهوری تکزاس به فرماندهی سام هوستون، ارتش مکزیک را شکست دادند.
ژنرال سانتا آنا، فرمانده مکزیکی، اسیر شد و ناچار شد از ادعای مکزیک بر تکزاس عقبنشینی کند.
تکزاس بعدها به ایالات متحده پیوست.
درگذشت بنیامین دیزرائیلی
۱۹ آوریل ۱۸۸۱، بنیامین دیزرائیلی، نخستوزیر یهودیتبار بریتانیا، درگذشت.
او از چهرههای مهم حزب محافظهکار بریتانیا بود و در دورهای حکومت کرد که امپراتوری بریتانیا در اوج قدرت جهانی قرار داشت.
دیزرائیلی در سیاست خارجی بریتانیا، بهویژه درباره روسیه، عثمانی، کانال سوئز و هند، نقش مهمی داشت.
مرگ رد بارون؛ خلبان مشهور آلمانی
۲۱ آوریل ۱۹۱۸، مانفرد فون ریشتهوفن، مشهور به «رد بارون»، در جنگ جهانی اول کشته شد.
او معروفترین خلبان جنگنده آلمان بود و پیش از مرگ، در دهها نبرد هوایی پیروز شده بود.
هواپیمای سرخرنگ او به نماد جنگ هوایی در جنگ جهانی اول تبدیل شد.
ارتش سرخ در آستانه سقوط برلین
۲۱ آوریل ۱۹۴۵، ارتش سرخ شوروی برلین را تقریباً محاصره کرد و شهر را زیر آتش توپخانه گرفت.
در همان روز، فیلد مارشال والتر مدل، از فرماندهان آلمان نازی، خودکشی کرد.
چند روز بعد، برلین سقوط کرد و هیتلر نیز خودکشی کرد. این رویدادها پایان جنگ جهانی دوم در اروپا را نزدیکتر ساخت.
پنجاهمین سالگرد کنفرانس باندونگ
۲۱ آوریل ۲۰۰۵، سران و نمایندگان بیش از ۸۰ کشور در جاکارتا گرد آمدند تا پنجاهمین سالگرد کنفرانس باندونگ را گرامی بدارند.
کنفرانس باندونگ در سال ۱۹۵۵، پایهگذار جنبش عدم تعهد بود؛ جنبشی که تلاش داشت کشورهای آسیایی و آفریقایی را از وابستگی به بلوک شرق و غرب دور نگه دارد.
۶۴۰ سال زندان برای آدولفو سیلینگو
۲۰ آوریل ۲۰۰۵، دادگاهی در اسپانیا آدولفو سیلینگو، افسر سابق نیروی دریایی آرژانتین، را به ۶۴۰ سال زندان محکوم کرد.
او در دوران حکومت نظامیان آرژانتین، در شکنجه و قتل مخالفان سیاسی نقش داشت. یکی از روشهای جنایتکارانه آن دوره، انداختن زندانیان از هواپیما به دریا بود.
این محاکمه نمونهای مهم از پیگیری جنایتهای سیاسی در سطح بینالمللی بود.
برخی دیگر از رویدادهای ۲۱ آوریل
- ۷۵۳ پیش از میلاد: بنیانگذاری شهر رم
- ۱۸۹۸: آغاز هجوم مهاجران برای تصرف زمین در اوکلاهما
- ۱۹۱۲: روزنامه پراودا در سنپترزبورگ منتشر شد
- ۱۹۴۶: نظام سوسیالیستی در شرق آلمان برقرار شد
- ۱۹۵۴: گرگوری مالنکوف نخستوزیر شوروی شد
- ۱۹۶۱: شورش نظامیان فرانسوی در الجزایر
- ۱۹۶۷: کودتای نظامی در یونان
- ۱۹۸۴: درگذشت انسل آدامز، عکاس مشهور آمریکایی
- ۱۹۸۷: انفجارهای تروریستی در کلمبو، پایتخت سریلانکا، صدها کشته برجای گذاشت
- ۲۰۰۴: روز اول اردیبهشت در ایران به عنوان روز سعدی شناخته شد
- ۲۰۰۴: انفجارهای انتحاری در بصره عراق دهها کشته برجای گذاشت
جمعبندی تحلیلی
رویدادهای ۲۱ آوریل نشان میدهد که تمدنها با سه نیرو پایدار میمانند: آموزش، حافظه تاریخی و عدالت. از تأکید کوروش بر پرورش کودکان تا اندیشه کینز درباره نقش دولت، و از روزنامهنگاری تحقیقی تا محاکمه جنایتکاران سیاسی، یک پیام روشن دیده میشود: جامعهای که آموزش، حقیقت و مسئولیتپذیری را جدی نگیرد، در برابر فساد، خشونت و فروپاشی نهادی آسیبپذیر میشود.
گردآوری و بازنویسی:
ساموئل (پیمان) سلاحی
