امروز در ایران و جهان چه گذشت 18 اوریل
امروز در ایران و جهان چه گذشت
۱۸ آوریل ۲۰۲۶ | ۲۹ فروردین
مهمترین رویدادهای ایران و جهان در طول تاریخ در این روز
ایران
تبعید مهاجمان عرب از بحرین و سواحل غربی خلیج فارس به کرمان و مکران
۱۸ آوریل سال ۳۳۱ میلادی، شاپور دوم ساسانی، مشهور به ذوالاکتاف، پس از سرکوب گروههایی از عربها که به بحرین و سواحل غربی خلیج فارس وارد شده بودند، دستور داد هزاران نفر از آنان به مناطق دوردست کرمان و مکران تبعید شوند.
در دوران کودکی شاپور دوم، به دلیل ضعف موقت مرکز قدرت در تیسفون، برخی قبایل عرب از صحرای عربستان وارد قلمرو ایران شده بودند. پس از آنکه شاپور به قدرت واقعی رسید، با این مهاجرتهای تهاجمی برخورد سختی کرد.
برخی منابع نوشتهاند که به دستور او، کتف گروهی از مهاجمان سوراخ شد و آنان را با ریسمان بستند؛ از همینجا لقب «ذوالاکتاف» در میان عربها برای او رایج شد.
در آن زمان، عربها مناطق ساحلی غرب خلیج فارس و جزایر اطراف آن را «بحرین» مینامیدند. این منطقه از نظر تاریخی، ژئوپلیتیکی و اقتصادی اهمیت زیادی داشت.
شاپور دوم همچنین در طول پادشاهی خود چندینبار با رومیان جنگید و آنان را شکست داد.
ایجاد جناح در حزب رستاخیز در سال ۱۳۵۷
۱۸ آوریل ۱۹۷۸، برابر با ۳۰ فروردین ۱۳۵۷، در فضای بحرانی پیش از انقلاب، در حزب رستاخیز چند جناح سیاسی ایجاد شد.
این اقدام پس از انتقادهای خارجی از تشکیل حزب دولتی توسط شاه و نیز پس از گسترش اعتراضهای نوروزی در چند شهر ایران انجام گرفت.
در این ساختار جدید، عبدالمجید مجیدی هماهنگکننده «جناح پیشرو» شد و هوشنگ انصاری سخنگویی «جناح سازنده» را برعهده گرفت.
هوشنگ انصاری از چهرههای نزدیک به جمشید آموزگار بود. او پیش از انقلاب سمتهایی مانند وزیر اطلاعات و جهانگردی، وزیر اقتصاد و دارایی و مدیرعامل شرکت ملی نفت را در اختیار داشت.
در آبان ۱۳۵۷، همزمان با گسترش اعتصابها و اعتراضها، انصاری ایران را ترک کرد و از خارج کشور استعفای خود را از مدیریت شرکت نفت ارسال کرد.
پس از انقلاب، عبدالمجید مجیدی متهم شد که با تشکیل جناح پیشرو قصد داشت چهره حکومت را ترمیم کند و نیروهای هوادار دولت را در برابر معترضان به خیابان بیاورد؛ اقدامی که اگر اجرا میشد، میتوانست کشور را وارد درگیری خونین کند.
نرخ ارز در فروردین سال انقلاب
۱۸ آوریل ۱۹۷۸، روزنامه اطلاعات نرخ ارزها را چنین منتشر کرد:
- دلار آمریکا: ۷۰/۶ ریال
- دلار کانادا: ۶۱/۶۸ ریال
- دلار استرالیا: ۸۱/۲۵ ریال
- لیره انگلیس: ۱۳۱/۶۰ ریال
- ۱۰۰ ین ژاپن: ۳۲/۲ ریال
- فرانک سوئیس: ۱۵/۵۵ ریال
در همان روز، قیمت سکه طلا ۳۴۰ تومان اعلام شده بود.
مسئله یارانه نقدی و آمارهای نادرست
در فروردین ۱۳۹۳، گزارشهایی منتشر شد که نشان میداد تعداد یارانهبگیران از جمعیت رسمی کشور بیشتر شده است.
طبق آمار آن دوره، بیش از ۷۷ میلیون و ۵۲۷ هزار نفر یارانه نقدی دریافت کرده بودند، در حالی که جمعیت رسمی کشور کمتر از این عدد اعلام شده بود.
این موضوع نشاندهنده ضعف جدی در نظام آماری، ثبت اطلاعات و نظارت اداری بود. در شرایطی که فناوری بانکی و اینترنتی وجود داشت، چنین اختلاف آماری نشانهای از ناکارآمدی نهادی محسوب میشد.
مدارس غیردولتی و اصل ۳۰ قانون اساسی
اصل ۳۰ قانون اساسی جمهوری اسلامی تأکید میکند که دولت موظف است آموزش رایگان را تا پایان دوره متوسطه برای همه مردم فراهم کند.
با این حال، از دهه ۱۳۷۰ و دوران ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی، روند گسترش مدارس پولی و غیردولتی آغاز شد و ادامه یافت.
این در حالی است که آموزش عمومی رایگان، هم در قانون تعلیمات اجباری ایران و هم در اعلامیه جهانی حقوق بشر مورد تأکید قرار گرفته است.
در دوره پهلوی، از سال ۱۳۵۳ آموزش رایگان بهتدریج تا مقاطع عالی گسترش یافت و بسیاری از مدارس غیردولتی در نظام آموزش عمومی ادغام شدند.
ادیان و روحانیون
آغاز قدرتگیری پروتستانیسم
۱۸ آوریل ۱۵۲۱، مارتین لوتر، کشیش آلمانی و آغازگر اصلاحات دینی، در نشست ورمز مورد بازجویی قرار گرفت.
از او خواسته شد از دیدگاههای خود عقبنشینی کند، اما لوتر اعلام کرد که به اصلاحات ادامه خواهد داد.
او با قدرت مطلق پاپ، فروش بخشش گناهان، محدودیتهای سختگیرانه کلیسا و ممنوعیت ازدواج کشیشان مخالفت میکرد.
این ایستادگی زمینهساز شکلگیری شاخه پروتستان در مسیحیت شد.
اقتصاد
حذف صفرها از پول ملی؛ اقدامی صوری یا اصلاح واقعی؟
در فروردین ۱۳۹۸، بار دیگر موضوع حذف چهار صفر از پول ایران مطرح شد.
منتقدان این طرح معتقد بودند که حذف صفرها بدون اصلاح ساختار اقتصادی، کنترل تورم، کاهش نقدینگی و اصلاح بودجه دولت، تنها یک اقدام ظاهری است.
به بیان ساده، اگر علت اصلی تورم باقی بماند، حذف صفرها فقط شکل اعداد را تغییر میدهد، نه قدرت خرید مردم را.
آموزش و فرهنگ
تأسیس آکادمی تاریخ اسپانیا
۱۸ آوریل ۱۷۳۸، آکادمی سلطنتی تاریخ اسپانیا در مادرید آغاز به کار کرد.
هدف این نهاد، مطالعه تاریخ باستان، قرون وسطی، تاریخ معاصر، فرهنگ، تمدن، ادبیات، هنر، تاریخ نظامی و تحولات سیاسی بود.
این مرکز همچنان یکی از نهادهای مهم مطالعات تاریخی در اسپانیا به شمار میرود.
رسانهها
مفهوم ماکریکینگ و روزنامهنگاری افشاگرانه
۱۴ آوریل ۱۹۰۶، تئودور روزولت، رئیسجمهور وقت آمریکا، نوعی از افشاگری یکجانبه در رسانهها را «ماکریکینگ» نامید.
او گفت افشاگری وظیفه روزنامهنگار است، اما روزنامهنگار نباید تنها بر یک گروه، یک طبقه یا یک نهاد تمرکز کند و از خطاهای دیگران چشم بپوشد.
از نگاه روزولت، روزنامهنگاری باید منصفانه، مستند و همهجانبه باشد.
تفاوت مهمی میان روزنامهنگاری تحقیقی و ماکریکینگ وجود دارد:
روزنامهنگاری تحقیقی برای کشف حقیقت و اصلاح جامعه انجام میشود، اما ماکریکینگ بیشتر به بدگویی و برجستهسازی یکجانبه ضعفها شباهت دارد.
خبر جعلی در بوستون گلوب
در آوریل ۲۰۰۵، روزنامه بوستون گلوب اعتراف کرد خبری جعلی درباره شکار شیرهای دریایی منتشر کرده است.
این گزارش را یک خبرنگار آزاد نوشته بود و روزنامه بدون بررسی کافی آن را منتشر کرده بود.
این ماجرا نشان داد که حتی رسانههای معتبر نیز اگر اصل راستیآزمایی را رعایت نکنند، ممکن است گرفتار خطای جدی شوند.
جهان
مرگ معاویه
۱۸ آوریل سال ۶۸۰ میلادی، معاویه، بنیانگذار حکومت امویان، درگذشت و پسرش یزید به قدرت رسید.
معاویه از سال ۶۶۱ تا ۶۸۰ میلادی حکومت کرد و دمشق را پایتخت خود قرار داد.
زلزله مرگبار سانفرانسیسکو
۱۸ آوریل ۱۹۰۶، زلزلهای شدید به بزرگی حدود ۷/۹ ریشتر سانفرانسیسکو را لرزاند.
پس از زلزله، آتشسوزی گستردهای رخ داد و بخش بزرگی از شهر نابود شد.
در این حادثه، حدود سه تا چهار هزار نفر جان باختند و سهچهارم شهر ویران شد.
پذیرش گسترده مهاجران در آمریکا
۱۷ آوریل ۱۹۰۷، دولت آمریکا ورود ۱۱ هزار و ۷۴۷ مهاجر را در یک روز تأیید کرد.
بیشتر این مهاجران از اروپا آمده بودند و در جزیره الیس نیویورک ثبت و بررسی میشدند.
این روز یکی از رکوردهای تاریخی مهاجرت قانونی به آمریکا محسوب میشود.
تسلیم یوگوسلاوی به آلمان و ایتالیا
۱۷ آوریل ۱۹۴۱، یوگوسلاوی پس از شکست نظامی در جنگ جهانی دوم، تسلیم آلمان نازی و ایتالیا شد.
اما پس از آن، نیروهای پارتیزان به رهبری تیتو مقاومت را آغاز کردند و بعدها در تشکیل یوگوسلاوی سوسیالیستی نقش مهمی داشتند.
خودکشی نخستوزیر یونان در آستانه سقوط آتن
۱۸ آوریل ۱۹۴۱، الکساندروس کوریزیس، نخستوزیر یونان، در آستانه اشغال آتن توسط ارتش آلمان خودکشی کرد.
او حاضر نشد کشور را ترک کند و به جزیره کرت برود.
پس از جنگ، کوریزیس در یونان به عنوان یک چهره ملی و نماد مقاومت شناخته شد.
کشته شدن دریاسالار یاماموتو
۱۸ آوریل ۱۹۴۳، ایسوروکو یاماموتو، فرمانده ژاپنی و طراح حمله به پرل هاربر، در جریان حمله جنگندههای آمریکایی کشته شد.
مرگ او ضربه بزرگی به روحیه نظامی ژاپن وارد کرد.
نخستوزیری یک تاریخدان در ویتنام
۱۷ آوریل ۱۹۴۵، تران ترونگ کیم، تاریخدان مشهور ویتنامی، نخستوزیر این کشور شد.
هدف از انتخاب او، تقویت هویت ملی و وحدت فرهنگی ویتنامیها بود.
ویتنام بعدها با رهبری هوشی مین و فرماندهی ژنرال جیاپ توانست در برابر استعمار فرانسه و سپس آمریکا ایستادگی کند و به وحدت ملی برسد.
محکومیت قاتل رابرت کندی
۱۷ آوریل ۱۹۶۹، سِرحان بشاره سِرحان، متهم به قتل رابرت کندی، به حبس ابد محکوم شد.
رابرت کندی در ژوئن ۱۹۶۸ در لسآنجلس ترور شد. درباره انگیزهها و ابعاد این ترور، تا امروز بحثها و ابهاماتی باقی مانده است.
انفجار سفارت آمریکا در بیروت
۱۸ آوریل ۱۹۸۳، بر اثر انفجار انتحاری در ساختمان سفارت آمریکا در بیروت، ۶۳ نفر کشته شدند.
این حمله یکی از مهمترین حملات تروریستی علیه مراکز دیپلماتیک آمریکا در خاورمیانه بود.
ادامه تحریم عراق پس از سقوط صدام
در آوریل ۲۰۰۵، دو سال پس از سقوط حکومت صدام حسین، بحث ادامه تحریمهای اقتصادی عراق همچنان مطرح بود.
منتقدان میپرسیدند چرا پس از اشغال نظامی عراق و سقوط دولت صدام، تحریمها به سرعت لغو نشدند و درآمد نفت عراق چگونه مدیریت شده است.
ویروس ماربورگ در آفریقا
در آوریل ۲۰۰۵، گزارشهایی درباره گسترش ویروس ماربورگ در آنگولا منتشر شد.
این بیماری تب خونریزیدهنده ایجاد میکند و از نظر خطر، با بیماریهایی مانند ابولا مقایسه میشود.
دیدار پوتین از لیبی
در آوریل ۲۰۰۸، ولادیمیر پوتین برای دیدار با معمر قذافی به لیبی رفت.
روسیه در این دیدار از بخشی از بدهی لیبی صرفنظر کرد و دو کشور درباره همکاریهای نفتی، گازی و نظامی گفتوگو کردند.
اما چند سال بعد، در بحران ۲۰۱۱ لیبی، روسیه قطعنامه شورای امنیت علیه قذافی را وتو نکرد؛ تصمیمی که بعدها از سوی برخی تحلیلگران به عنوان نشانه بیثباتی در روابط سیاسی قدرتها بررسی شد.
برخی دیگر از رویدادهای ۱۸ آوریل
- ۱۵۲۴: جیووانی دا ورازانو، دریانورد ایتالیایی در خدمت فرانسه، به سواحل منطقه نیویورک امروزی رسید.
- ۱۶۶۳: امپراتوری عثمانی به اتریش اعلان جنگ داد.
- ۱۸۱۷: جورج هنری لوز، فیلسوف و نویسنده انگلیسی، به دنیا آمد.
- ۱۸۶۱: ایالت ویرجینیا به کنفدراسیون جنوب در جنگ داخلی آمریکا پیوست.
- ۱۹۰۲: دانمارک از نخستین کشورهایی بود که انگشتنگاری را برای تشخیص هویت به کار گرفت.
- ۱۹۲۳: لهستان بخشی از لیتوانی را تصرف و ضمیمه خود کرد.
- ۱۹۲۴: نخستین کتاب جدول کلمات متقاطع در نیویورک منتشر شد.
- ۱۹۴۵: مجلس شورای ملی ایران به دولت مرتضیقلی بیات رأی عدم اعتماد داد.
- ۱۹۴۶: خروج نیروهای فرانسه از سوریه کامل شد و دوران قیمومیت فرانسه پایان یافت.
- ۱۹۴۶: دادگاه بینالمللی لاهه نخستین جلسه خود را برگزار کرد.
- ۱۹۵۴: جمال عبدالناصر قدرت اجرایی مصر را به دست گرفت.
- ۱۹۵۵: کنفرانس باندونگ با حضور کشورهای آسیایی و آفریقایی آغاز شد.
- ۱۹۵۵: آلبرت اینشتین، فیزیکدان بزرگ، درگذشت.
- ۱۹۷۵: خمرهای سرخ پایتخت کامبوج را تصرف کردند.
- ۱۹۸۶: مارسل داسو، سازنده هواپیماهای میراژ فرانسه، درگذشت.
گردآوری و بازنویسی:
ساموئل (پیمان) سلاحی
